Ísland og Føroyar skulu ikki kappast um stuttskygdan vinnuligan og politiskan vinning, men javnstøða má valda millum tjóðirnar

10 February 2009
Skrivað hevur
Høgni Hoydal

Hetta segði Høgni Hoydal millum annað í røðu síni fyri Vinstra-grøna flokkinum, sum hildin varð í Reykjavík leygarkvøldið í sambandi við 10 ára hátíðarhaldið hjá systurflokki Tjóðveldis.

Røðan verður endurgivin niðanfyri, sum hon varð hildin á íslendskum - og í føroyskari týðing.

Tíu ára dagur Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs

Kæru frændur.

Vegna Þjóðveldis í Færeyjum færi ég ykkur kveðju og óska ykkur hjartanlega til hamingju með fyrstu tíu árin.

Það var veigamikil ákvörðun þegar þið á undan alþingiskosningum nítján hundruð níutíu níu stofnuðuð nýjan flokk.

Það hefur sannast að þið voruð framsýn og langt á undan tímanum – já vera má að þið höfðuð innlit í Völuspá, sem öðrum var ekki kunnugt um.

Því að vinstri-græna samstöðuhugsjónin, hugsjón náttúruverndunar og auðlindaverndunar, hugsjón jafnstöðu og lýðræðis eflist nú stórlega um allan heim. Og hún mun verða sú hugsjón er vísar á nýja leið til að sigrast á þrautunum og erfiðleikunum.

Eins og ég sagði á landsfundi ykkar í tvöþúsund og sjö: Jafnvel hægri- og íhaldssinnaðir stjórnmálamenn og -foringjar í heiminum, sem hafa áður predikað um eilífan vöxt og taumlausa nýtingu náttúrunnar samkvæmt hugsjóninni að eins dauði sé annars brauð, munu bráðum standa fram og segja : “Ich bin ein vinstri-grænn!” - “Ég er vinstri-grænn!”

En varla mun nokkurn hafa grunað eða látið sig dreyma að ykkar fyrsti stjórnartími yrði við svo erfiðar og byltingarkenndar kringumstæður.

Þetta er mikið verkefni fyrir flokk sem er ikki ennþá orðinn táningur. En þið sem mannið vinstri-grænu skútuna hafið sem betur fer drjúga reynslu í pólitík og samvinnu á mörgum ólíkum sviðum.

Þið hafið axlað ábyrgð þegar þess var krafist af ykkur – og við gerum okkur öll grein fyrir að stjórnarferð ykkar héðan frá og fram að kosningum sé sambærileg við för Phileas Fog í skaldsøgu Jules Verne: “Kring um heiminn á áttatíu dögum”.

Hér mun verða þörf á góðum hæfileikum til að stýra gegnum brotsjó: til að sjá hættur og möguleika; verjast áhlaupum; taka afdrifaríkar ákvarðanir; vera í lofti, á sjó og á landi.

Og ekki síst verður þörf á að takmarkið standi skýrt fyrir hugskotssjónum og að samheldni ríki með ferðamönnum á leið inn í nýja og betri framtíð.

Við erum sannfærð um að ykkar séu hæfileikarnir, viljinn og orkan sem þarfnast til að ganga á odda í þessari ferð.

Við erum sannfærð um að íslensk þjóð eigi þær andans birgðir er vinna á ofviðrinu sem geisað hefur.

Að þið eigið auðævi í þjóðinni, menningunni og náttúrunni er munu endast sem framtíðarverðmæti handa komandi kynslóðum. Verðmæti sem lækka ekki þó svo hlutabréf lækki.

Þjóð, sem í meira en tólfhundruð ár og í fleiri en fjörutíu kynslóðir hefur byggt þetta magnaða land, hefur sigrast á náttúruhamförum, hefur nýtt hin óttalegu öfl og sköpunina í kring um sig, mun auðvitað einnig sigrast á þeim manngerðu öflum, sem losnaðu úr reipum og sem leika ykkur sérstaklega hart en sem þjóðir um allan heim finna illilega fyrir.

Færeyingar eru sjáldan á undan í einu eða neinu í samanburði við Íslendinga. En varðandi hagkervi og banka þá vorum við á undan, þegar allt hrapaði hjá okkur fyrir sautján árum.

Það kostaði almenning mikið. Það var líka dýrt fyrir traust, sjálfstraust og sjálfsvirðingu í fyrstu atrennu. En það var samt einmitt sjálfstraust og sjálfsvirðing sem var drivkraftur við að endurbyggja og skapa nýja möguleika. Það voru menningarleg, félagsleg og mannleg verðmæti sem báru okkur þegar annað brotnaði.

Og við settum ábyrgð, lýðræði og samheldni sem aðaltakmark fyrir framtíð okkar. Það hefur ekki heppnast að fullu að ná settu marki og þess vegna stöndum við einnig í sömu baráttu, sem verður að heyja á hverjum degi og þurfum einnig að sigrast á miklum erfiðleikum.

Von og takmark okkar er að þjóðirnar í Norðuratlantshafi hafi samstöðu og styrki samstarfið sín á milli sem jafningjar.

Að við frekar en keppa hvorir við aðra um skammgóðan pólitískan og efnahagslegan gróða leggjum okkur fram um að skapa í sameininingu þjóðfélög samstöðu og samábyrgðar. Þjóðfélög sem nýta með ábyrgð náttúruauðlindirnar, orkuna og það afl menningar sem mun vera sá grundvöllur, er allar þjóðir hljóta að standa á, vilji þær eiga framtíð.

Í þeirri sannfæringu að löndin í Norðuratlantshafi verði fyrirmynd þegar um vinstri-græn verðmæti og pólitík er að ræða, óska ég ykkur en einu sinni til hamingju með fyrstu tíu árin og óska að handbragðið ykkar verði Íslendingum til heilla í komandi tíð.

10-ára dagur hjá Vinstrihreyfinginni - grænt framboðs

Kæru frændur.

Vegna Tjóðveldi í Føroyum beri eg tykkum heilsu og ynski tykkum hjartaliga tillukku við teimum fyrstu 10 árunum.

Tað var ein stór avgerð, tá tit undan altingsvalinum í 1999 valdu at stovnseta nýggja flokkin.

Men tíðin hevur prógvað, at tit vóru framskygd og langt framman fyri tykkara tíð – ja, kanska høvdu tit innlit í Vøluspá, sum øðrum ikki var kunnugt.

Tí vinstra-grøna hugsjónin um samhaldsfesti, náttúru- og tilfeingisvernd, javnstøðu veruligt fólkaræði, vinnur nú fram í stórum um allan heim. Og hon fer at verða hugsjónin, sum leggur nýggja leið burtur úr trupulleikunum og avbjóðingunum.

Sum eg segði á landsfundi tykkara í 2007: Sjálvt høgravendir og konservativir politikarar og stjórnarleiðarar í heiminum, sum áður hava prædikað um ævigan vøkstur og ovurtroyting av náttúruni eftir hugsjónini um, at eins deyð er annans breyð, fara skjótt at standa fram og siga: “Eg eri ein vinstri-grønur!”

Men neyvan hevði nakar grunað ella vónað, at tykkara fyrsta stjórnartíð skuldi fara fram undir so truplum og kollveltandi umstøðum.

Hetta er stór uppgáva hjá einum flokki, sum enn ikki er vorðin tannáringur. Men tit sum manna vinstru-grønu skútuna, hava tíbetur eisini drúgvar royndir í politikki og felagsarbeiði á nógvum ymsum mótum.

Tit hava tikið ábyrgd, tá tað kravdist av tykkum – og vit eru øll greið um, at tykkara stjórnarferð nú fram til valið kann samanberast við ferðina hjá Phileas Fog: “Kring heimin eftir 80 døgum”.

Her fara at krevjast góð evnir at navigera í brotasjógvi; at síggja vandar og møguleikar; at verja seg fyri álopum; at taka stórar avgerðir; at vera í luftini, á sjónum og á landi.

Og ikki minst fer at krevjast at halda sær málið greitt fyri eygað og at hava sterkt samanhald millum øll tey ferðandi á veg inn í eina nýggja og betri framtíð.

Vit eru sannførd um, at tit hava dygdirnar, viljan og orkuna at standa á odda í hesi ferðini.

Vit eru sannførd um, at íslendska tjóðin eigur tilfeingið til at vinna á tí ódnarveðri, sum hevur herjað.

At tit eiga eitt so ríkt tilfeingi í fólkinum, í mentanini og í náttúruni, sum eru varðandi virðir undir framtíðini og komandi ættarliðum. At tit eiga virðir, sum ikki lækka, um so partabrøv rapa.

Ein tjóð, sum gjøgnum meira enn 1200 ár og gjøgnum meira enn 40 ættarlið hevur bygt land í hesum magnfulla landi og hevur vunnið á náttúruvanlukkum og gagnnýtt tær ófatiligu kreftirnar og skapanina kring tykkum og í tykkum, fer sjálvandi eisini at vinna á teimum menniskjaskaptu kreftunum, sum sluppu leysar og í dag herja tykkum so serliga hart, men eisini herjar fólk og tjóðir um allan heim.

Føroyingar eru sjáldan fyrstir við nøkrum í mun til íslendingar. Men tá tað snýr seg um fíggjarkervið og bankar, vóru vit fyrstir, tá alt rapaði hjá okkum fyri 17 árum síðani.

Tað kostaði nógv hjá fólki. Tað kostaði eisini nógv fyri álit, sjálvsálit og sjálvsvirðing í fyrsta umfari. Men tað var kortini júst sjálvsálit og sjálvsvirðing, sum vóru drívmegin í at endurbyggja og skapa nýggjar møguleikar. Tað vóru mentanarlig, sosial og menniskjalig virði, sum bóru, tá annað brotnaði.

Og tað vóru ábyrgd, fólkaræði og samhaldsfesti, ið vit settu sum høvuðsmál fyri framtíðarstøðu okkara. Tað hevur kortini ikki eydnast til fulnar, og tí standa vit eisini í sama stríði, sum má berjast hvønn dag og hava eisini stórar trupulleikar á at vinna.

Vón og mál okkara er, at tjóðirnar í Norðuratlantshavi standa saman og styrkja sítt samstarv á javnbjóðis støði.

At vit heldur enn at kappast um stuttskygdan vinning politiskt og vinnuliga í felag kunnu stríðast fyri at skapa samhaldsføst samfeløg. Samfeløg sum burðardygt gagnnýta tað ótrúliga náttúrutilfeingið, ta orkuna og ta mentanarligu megina, sum verða grundarlagið hjá øllum tjóðum at standa seg frameftir.

Við teirri sannføring, at londini í Norðuratlantshavi fara at verða fyrimynd fyri vinstra-grønum virðum og politikki, ynski eg tykkum enn einaferð tillukku við teimum fyrstu 10 árunum og alla eydnu og hepna hond frameftir.