Lýsing

Fyrispurningar á tingi

Verður arbeitt við at basa heimloysi?

, 10/12/2021

Verður arbeitt við at basa heimloysi?

Tá vit viðgjørdu løgmansrøðuna segði landsstýriskvinnan í almannamálum, at tey fóru undir at savna inn hagtøl yvir heimloysi í Føroyum. Tað er nakað, ið eg havi heitt á um at fáa gjørt, líka síðan eg varð vald. Arbeiðið skuldi vera liðug í ár, segði hon, men vit hava tíverri einki hoyrt síðan. Tí havi eg sett henni fyrispurning um, hvussu tað gongur við arbeiðinum. Eg havi lagt uppskot fram fleiri ferð um at áseta, hvør myndugleiki hevur ábyrgd av heimleysum, men hesi vóru øll feld. So tað var ein lítil glotti at hoyra, at arbeitt varð við málinum um hagtølini. Í Føroyum hava vit eingi tøl fyri, hvussu stór bústaðarneyðin er. Vit hava eingi tøl fyri, hvussu nógv eru heimleys. Tí er tað eisini torførari at tosa og kjakast um, hvussu vit best loysa bústaðarneyðina, og hvat skal til. Vit vita, at fleiri hava ligið á sjúkrahúsinum eftir lidna viðgerð, tí sjúkrahúsini ongastaðni hava at útskriva tey til. Tað er óvirðiligt – serliga fyri eitt so ríkt samfelag, sum okkara. Eg vóni, at arbeiðið er komið væl í gongd, so vit veruliga kunnu hjálpa og eisini fáa eina mynd av, hvussu støðan er. Hervør...

Les meira

Bjørt spyr um hvítting

, 23/11/2021

Bjørt spyr um hvítting

Spurningar:   Veit landsstýrismaðurin, um fleiri dømi eru um, at útlendskar fyritøkur ella persónar hava hvítvaskað pening ígjøgnum fyritøkur, skrásettar í Føroyum, og ígjøgnum føroysku bankarnar?  Fáa føroyskir myndugleikar fráboðan frá donsku eftirlitsmyndugleikunum um tey mál, har talan er um svik ella hvítvasking av pengum, har Føroyar so ella so verða brúktar til endamálið?  Fáa føroyskir myndugleikar yvirlit yvir, hvørjar fyritøkur ella persónar, skrásett ella búgvandi í Føroyum, ið eru partar av hvítvasking av pengum ella øðrum fíggjarligum kriminaliteti?  Er ætlanin at kanna vavið á hvítvaski ella øðrum fíggjarligum kriminaliteti í Føroyum og gera nakað við trupulleikan?  Viðmerkingar:  KVF bar í gjár tíðindini um eitt mál, har ógvusligar mongdir av pengum eru hvítvaskaðar gjøgnum eitt føroyskt skrásett felag og gjøgnum føroyskan banka. Í hesum føri var talan um mál knýtt at sonevnda “ Kongoráninum”, har 100 milliónir krónur, stolnar frá fólkinum í Kongo, eru fluttar til Føroya.  Áður hava vit frætt um fyritøkur, sum brúktu føroyskar skipanir til skattaundandrátt og svik. Í gjár boðaði Bank Nordik frá, at bankin í 2020 fráboðaði heili 176 mál til SØIK (Statsadvokaten for Særlig Økonomisk og International Kriminalitet), og at tað í danska peningastovnsgeiranum vórðu samanlagt meira enn 60.000 mál fráboðað.  Føroysku bankarnir virka undir danskari lóggávu, og eftir somu krøvum og fráboðanarskyldum um hvítvask v.m., sum danskir bankar. Føroyskar fyritøkur eru fevndar av løgtingslóg um fyribyrgjandi tiltøk ímóti hvítvaski og fígging av yvirgangi.   Spurningarnir verða settir fyri at fáa fram, í hvønn mun føroyskir myndugleikar hava innlit í og kunning um tey mál har fyritøkur, skrásettar í Føroyum, og føroyskir bankar eru partar av. Og í hvønn mun ætlanin er at gera nakað við trupulleikan.  Á Løgtingi, 23. november 2021  Bjørt...

Les meira

Átøk at bjarga føroyska rossinum

, 25/10/2021

Átøk at bjarga føroyska rossinum

Hevur politiski myndugleikin nakrar ætlanir um átøk at bjarga og varðveita føroyska rossið? Undirritaða hevur sett landsstýrismanninum fleiri spurningar um, hvat politiski myndugleikin kann og møguliga vil gera fyri at bøta uppá avbjóðandi støðuna hjá føroyska rossinum.  Føroyar hava sambært ST-sáttmála bundið seg til at at verja lívfrøðiliga margfeldið. Føroyska rossið er eitt av gomlu serføroysku húsdýrasløgunum, og er fevnt av sáttmálanum. Fyri nógvum árum síðani varð farið undir at varðveita føroyska rossið, sum var nærum útdeytt. Felagið Føroysk Ross vísir á, at vit í verandi løtu hava ein stovn á 94 ross av serføroyskum slag, tá fyl og geld ross eru íroknað. Umframt eini 500 útlendsk ross. Støðan hjá føroyska rossinum er sera álvarsom. Ov fá fyl verða nú folað. Tað eru einans áleið 25 ryssur í burðardyggum aldri, og av hesum eru 7-10 ryssur, sum verða brúktar í aling. Sambært FAO skal stovnurin av aliryssum upp um 1000 ryssur fyri ikki at verða hóttur. Neyðugt er at skipa eina effektiva aling, ið varðvetir genetiska fjølbroytnið og forðar fyri innannøring. Í 2018 vórðu 13 fyl av føroyska rossaslagnum folaði, sum var met, men árini eftir hetta 6-7 fyl árliga, og í 2022 væntast bert hitt eina fylið, ið er lægsta talið síðan 1990. Alarar tora ikki at seta við, tí vandin fyri ikki at sleppa av við fylini er ov stórur, kann lesast á ffr.fo. Ein loysn á trupulleikanum er at fáa loyvi at útflyta føroysk ross, so til eisini ber at ala hesi uttanlands. Eitt nú í Danmark er eftirspurningur eftir føroyskum rossum. Í løtuni væntar lóggáva um at skráseta ross, og tí hevur eingin myndugleiki ella felag í Føroyum heimild til at vátta upplýsingarnar í rossapassum, vísir felagið á.  Ein lítil játtan er á fíggjarlógini til stuðul til at varðveita føroyska rossið, men pengarnir strekkja ikki langt, og eldsálir brúka tí nógvan pening úr egnum lumma, fyri at varðveita stovnin.  Landsstýrismaðurin verður biðin at svara uppá hvat, ið krevst av lógarbroytingum fyri, at føroysk ross kunnu útflytast. Og fyri at føroysk ross kunnu verða skrásett á góðkendan hátt og ein myndugleiki ella felag fáa heimild at vátta upplýsingarnar í rossapassum. Síðani verður landsstýrismaðurin spurdur, hvørt hann ætlar at fáa hesa lóggávu gjørda – og nær. Og um hann ætlar at hækka játtanina til stuðul til at varðveita føroyska rossið og gera ein miðvísan alipolitikk fyri at tryggja framtíðina hjá føroyska rossastovninum.  Spurningarnir verða settir sum sonevndur §52a fyrispurningur, ið verður svaraður skrivaliga innan 10 yrkadagar.  Vónandi er politiskur vilji til at tryggja framtíðina hjá føroyska rossinum! Bjørt Samuelsen...

Les meira

Góðtekur løgmaður sensur av ungum filmslistafólki?

, 27/05/2021

Góðtekur løgmaður sensur av ungum filmslistafólki?

So hendi tað enn einaferð, at landsstýrismaðurin í mentamálum kolldømdi eitt fakligt tilmæli um fíggjarligan stuðul til ungt filmslistafólk.  Hóast grundgevingarnar frá ráðgevingini hjá landsstýrismanninum fyri at lata stuðul eru, at talan er um verkætlan á fakliga høgum støði, so noktar landsstýrismaðurin stuðul av filmsjáttanini, sonevnda filmsgrunninum.  Føroysk  filmsvinna og filmsframleiðsla  hava  ment  seg sera nógv seinastu  árini. Millum ungu talentini telist eisini Katrin Joensen-Næs, sum sambært tilmælinum átti at fáa 75 túsund krónur til filmin, sum viðgerð evnið sex – neyvan eitt heilt óviðkomandi evni fyri ung. Har sita væl skikkaði fólk og tilmæla.  Fólk, sum eru skødd til at meta um, hvørt verkætlanin er dygdargóð og innihaldið borðbært. Men fótonglar verða lagdir fyri spírandi ungum listafólki, tí landsstýrismanninum ikki dámar tað, hesi ungu ætla at framleiða.  Hóast landsstýrismaðurin ikki brýtur lógina, so minnir hetta ikki sørt um sensur.  Síðani 2014 hevur serstøk játtan til film verið undir Mentamálaráðnum, og stuðulstørvurin er fleirfalt tað, sum pengarnir strekkja til. Stuðul úr filmsgrunni ella frá almennari stuðulsskipan, har stuðul verður givin eftir fakliga ásettum treytum, er aloftast ein fyritreyt fyri at fáa fígging aðrastaðni frá. Tí er tað at nokta fyri stuðuli eisini eitt slag, sum kann fáa størri avleiðing enn null krónu av játtanini, sum Jenis av Rana umsitur – vegna Løgtingið, og harvið vegna føroya fólk.   Fari tí at seta løgmanni ein §52 fyrispurning um, hvør hann er nøgdur við háttin, sum landsstýrismaðurin í mentamálum umsitur játtanina til filmsframleiðslu.  Fari at spyrja, um løgmaður sær nakrar óhepnar fylgjur av, at filmslistafólk fáa noktað stuðul, hóast tey fakliga verða mett at vera evnarík og gera filmsarbeiði á høgum støði. Og um hann heldur tað vera rætt, at eitt landsstýrisfólk soleiðis kann detailstýra hvør, ið fær stuðul, og at til dømis seksuelt innihald ella banniorð eru haldgóðar grundgevingar fyri at nokta ungum filmsspírum stuðul úr filmsgrunninum.  Tað kann heilt einfalt ikki vera rætt, og er eftir míni fatan ein álvarsom skerjing av listaliga frælsinum hjá ungum listafólki.  Bjørt Samuelsen ...

Les meira

Tobbi spyr um ríkisveitingina

, 27/04/2021

Tobbi spyr um ríkisveitingina

Spurningur: Hvussu rúgvismikil var danska ríkisveitingin í krónum áðrenn skorið var í hana pr. 01. januar 2002, og hvussu stórur partur, lutfalsliga, var danska ríkisveitingin tá av løgtingsfíggjarlógini og av føroysku bruttotjóðarúrtøkuni? Danska ríkisveitingin varð skorin við 366 milliónum krónum, hvussu stórur partur, lutfalsliga, var danska ríkisveitingin av løgtingsfíggjarlógini og av føroysku bruttotjóðarúrtøkuni í 2003 t.d.? Hvussu stórur partur var danska ríkisveitingin, lutfalsliga, av løgtingsfíggjarlógini og føroysku bruttotjóðarúrtøkuni tað seinasta árið vit hava eina endaliga uppgerð fyri hesa seinru? Hvussu rúgvismikil hevði danska ríkisveitingin nú verið í krónum, um ongin broyting var gjørd henni viðvíkjandi yvirhøvur síðan ár 2000, og hvussu stórur partur hevði hon tá verið, lutfalsliga, av løgtingsfíggjarlógini og bruttotjóðarúrtøkuni? Hvørjar høvdu tær fíggjar- og búskaparligu avleiðingarnar verið, um tað, sum nú er eftir av donsku ríkisveitingini, hevði verið laðað niður við einum fjórðingi hvør árið í 2022, 2023, 2024 og 2025, soleiðis, at danska ríkisveitingin ikki longur var ein partur av føroyska búskapinum? Viðmerkingar: Ivaleyst eru tað fleiri politiskar orsøkir og stjórnmálslig áhugamál, ið liggja undir hesum fyribrigdi, at føroyski landskassin úr danska ríkiskassanum fær fluttar fleiri hundrað tals milliónir krónur um árið til føroyska landshúsarhaldið. Hesir spurningar eru ikki settir fyri at fáa politisk ella partapolitisk svar. Spurningarnir eru settir av búskaparfrøðiligum áhuga. Refusiónsskipanir og seinri ríkisveiting vuksu ár undan ári fram til tann dagin ein samgonga og landsstýri hennara, fyrst í hesari øldini, valdi at minka munandi um árligu upphæddina í einvegis ferðsluni millum kassarnar báðar. Borgarar okkara eiga at fáa politiskt og partapolitiskt ólitað svar á spurningin, um hvør støðan var áðrenn niðurskurin, eftir niðurskurin, seinast bruttotjóðarúrtøkan var uppgjørd, hvør støðan í dag hevði verið, um ríkisveitingin ongantíð varð skorin og danski prísvøksturin ongantíð var steðgaður. Tað er eisini umráðandi, at seinasta svarið er eitt búskaparfrøðiligt svar, har mett verður um fíggjar- og búskaparligu avleiðingarnar av at skerja donsku ríkisveitingina burtur eftir 4 árum frá 2022 til og við 2025. Á Føroya løgtingi, 27. apríl 2021 Tórbjørn...

Les meira

Sirið spyr um bíðitíðirnar í barnapsykiatriini

, 26/04/2021

Sirið spyr um bíðitíðirnar í barnapsykiatriini

Spyrjari:  Sirið Stenberg Svarari:  Kaj Leo Holm Johannesen Evni:  Langar bíðitíðir í barnapsykiatriini  Spurningar:   Hvussu langar eru bíðitíðirnar í barnaspykiatriini ? Eru bíðitíðirnar ymiskar fyri ymisku bólkarnar av børnum ? Hvussu ætlar landsstýrismaðurin ítøkiliga at fáa bíðitíðina niður ? Og hvussu nógv væntar landsstýrismaðurin, at bíðitíðin kann minka í ár ? Er tað í kørmunum fyri 2020 lagt upp fyri raðfesting av barnapsykiatriini ? Viðmerkingar: Langar bíðitíðir Í seinastu samgongu bleiv barnapsykiatriin raðfest munandi. Tað eydnaðist í stóran mun at fáa bíðilistarnar langt niður, og í ávísan mun so gott sum burtur. Nú frættist, at bíðitíðin aftur er longd til langt yvir eitt ár, og at talið av ávísingum veksur alsamt.  Skjót hjálp er góð hjálp  Tað er sera álvarsamt við bíðilistum í barnapsykiatriini. Barnalívið er stutt, og ein bíðitíð, sum kann koma upp móti tveimum árum, kann gera, at støður, sum møguliga kundu verið hjálptar, um hjálpin kom í góðari tíð, kunnu elva til álvarsama sjúku, sum kann blíva varandi. Tí má alt setast til fyri at fáa bíðitíðina niður. Barnalívið má ikki brúkast til at vera á bíðlista. Tað skapar líðing har tíðin skuldi fari til trivnað og...

Les meira

Sirið spyr um koronukoppseting til sjúklingar í uttanlandsviðgerð

, 12/01/2021

Sirið spyr um koronukoppseting til sjúklingar í uttanlandsviðgerð

Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52 a Fyrispurningur um koronukoppseting til sjúklingar í uttanlandsviðgerð, settur landsstýrismanninum í heilsumálum, Kaj Leo Holm Johannesen (at svara skrivliga eftir TS § 52 a) Hvussu er ætlanin tryggja, at tey, sum eru stødd uttanlands í sjúkuviðgerð og teirra fylgjarar, verða koppsett? og nær kann roknast við, at hetta verður gjørt ? Verða starvsfólkini á sjúklingahotellinum í Keypmannahavn eisini boðin koppsetingina samstundis ?  Viðmerkingar: Tað verða støðugt sendir sjúklingar til sjúkuviðgerð uttanlands. Størsti parturin á Ríkissjúkrahúsinum. Fleiri av sjúklingunum eru ein part av tíðini á sjúklingahotellinum, og fleiri teirra hava avvarðandi við. Tað eru eisini fleiri, sum ferðast tíðum millum londini í sambandi við langa viðgerðir.  Smittutrýstið er høgt í Danmark, og økta ferðingin saman við ymisku sjúkrasøgunum ger hetta til ein sera viðbreknan bólk. Tí hesir spurningar til landsstýrismannin, so greiða fæst á...

Les meira

Føroyskur sjógvur er ikki danskt øki

, 03/12/2020

Føroyskur sjógvur er ikki danskt øki

Nú Brexit er á gáttini, stúra nógv ES lond fyri at missa fiskivinnurættindi í bretskum sjógvi. Summi teirra fara kanska at hyggja hendaveg og royna at sleppa at fáa part av føroysku kvotunum.  Tí er umráðandi, at vit verja føroysku fiskivinnuna. Millum teirra, ið kanska fara at missa fiskirættindi í samband við Brexit, eru donsk reiðarí. Hetta er sjálvandi spell, men vit mugu kortini halda fast um at føroyskur sjógvur er ikki danskt øki. Tí havi eg sett løgmanni fyrispurning um, hvat samskifti er millum landsstýrið og donsku stjórnina, um at loyva donskum skipum í føroyskan sjógv at fiska, og um donsk reiðarí eiga í skipum, sum í seinastuni eru komin inn í føroysku fiskivinnuna. Vit mugu ongantíð gloyma, at ES og Danmark boytottaðu føroysku fiskivinnuna. Tí mugu vit staðfesta, at bara Føroyar verja føroysk áhugamál. Beinta...

Les meira

Vilja vita hvør ætlanin er, at betra um heilsuna hjá ungum

, 01/12/2020

Vilja vita hvør ætlanin er, at betra um heilsuna hjá ungum

Seinasta kanningin hjá Fólkaheilsuráðnum vísur nøkur álvarstekin um mistrivnað og heilsutrupuleikar hjá ungum, serliga innan sálarheilsu. Hetta verður nú reist politiskt. Sirið Stenberg og Hervør Pálsdóttir hava sett løgmanni skrivligan fyrispurning um heilsustøðuna hjá ungum og hvørji átøk ætlan er um at seta í verk, fyri at betra um støðuna. Kanningin hjá Fólkaheilsuráðnum avdúkar at ung, í størri mun enn aðrir aldursbólkar, stríðast við ringari sálarheilsu, strongd, sálarsjúku, tunglyndi og einsemi. Fíggjarstøðan, bústaðarstøðan og tað at megna at rinda rokningar eru eisini tyngjandi faktorar. “Menniskja er ein samansett vera og tað finst ikki eitt svar uppá, hvat er best at gera, tá ið tað kemur til at fremja sálarheilsu. Tí er okkara endamál við hesum spurningum eisini at fáa lýst málið frá ymsum sjónarhornum, so vit kunnu fáa nøkur skikkað boð um, hvussu vit eiga at fara fram.” siga tær báðar tingkvinnurnar. Fyribyrgingin má styrkjast nógv meir At hjálpa teimum, ið stríðast við sálarsjúku er ein felags samfelagsuppgáva, sum fevnir um alt frá viðgerð til fyribyrgjandi tiltøk í arbeiðslívi, útbúgving, fíggjarligum stuðuli, námsfrøði, bústaðarmøguleikum, o.s.fr. Tað svitast ikki, at fyribyrging er betri enn viðgerð og vit kundu gjørt nógv meira á fyrbyrgjandi økinum. Sjálvsagt skulu vit raðfesta viðgerð og hjálp, men fyribyrgingin má fáa nógv hægri raðfestin enn nú. Hyggja vit eftir fíggjarlógini brúka vit sera nógva orku og pengar uppá viðgerð í mun til fyribyrging. “Fyribyrging má snúgva seg um at fremja trivnað, lívsgleði og góða heilsu. Tað má taka støðu í at ung læra at meistra lívsins avbjóðingar, at styrkja felagsskapskensluna og felagsskapsandan. Tað má geva børnum og ungum bestu kor at trína út í lívið við.” sigur Hervør Pálsdóttir. “Vit síggja ein vanda í, at rákið seinastu árini hevur verið nógv at finna feilir hjá børnum. At screena og annað eftir hvat børnini ikki megna, heldur enn at leita eftir hvat børnini megna. Harvið ikki sagt, at trupuleikarnir ikki skulu avdúkast tíðliga, tað skulu teir avgjørt, men at meginreglan má vera at taka støði í hvussu børn og ung trívast, meistra og mennast.” leggur Sirið Stenberg avtrat....

Les meira

Bjørt spyr, um landsstýrið ætlar at gera nakað fyri at hjálpa hart sperdu ferðavinnuni.

, 15/11/2020

Bjørt spyr, um landsstýrið ætlar at gera nakað fyri at hjálpa hart sperdu ferðavinnuni.

Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52 a Fyrispurningur um álvarsomu støðuna í ferðavinnuni, settur landsstýrismanninum við umhvørvis- og vinnumálum Helga Abrahamsen (at svara skrivliga eftir TS § 52 a)   1.      Hevur landsstýrismaðurin lagt eina ætlan fyri at hjálpa ferðavinnuni, so hon skjótt kann koma á beinini aftur, tá støðan við koronu er avhæsað? 2.      Umhugsar landsstýrismaðurin heilt ella lutvíst at endurnýggja hjálparpakkarnar, sum eru farnir úr gildi, til dømis leingja teir til næsta vár, ella annað? 3.      Hvussu metir landsstýrismaðurin støðuna vera hjá ferðavinnuni, serliga tí parti av vinnuni, sum hevur mist bróðurpartin av inntøkugrundarlagnum orsakað av koronu? 4.      Hvussu væl metir landsstýrismaðurin, at hjálparpakkarnir hava hjálpt mest útsettu ferðavinnuni, og hava teir hjálpt vinnuni eins væl og ætlað?   Viðmerkingar: Ferðavinnan er meint rakt av koronu, og partar av vinnuni hava mist bróðurpartin av inntøkugrundarlagnum. “Støðan er álvarslig hjá flestu veitarum í ferðavinnuni. Meðan tað eru fyritøkur, sum hava mist upp í 90 prosent ella meira av sínum umsetningi, so hevur vinnan undir einum helst mist upp móti 75 prosentum av samlaðu inntøkunum”, verður stjórin Visit Faroe Islands endugivin fyri at siga í blaðnum VIKUSKIFTI. Í vár tóku flokkarnir á tingi allir undir við at gera átøk fyri at hjálpa vinnuni, so vinnan hevði møguleika at hóra undan koronu, og fyri at bjarga arbeiðsplássum í ferðavinnuni. Fleiri í vinnuni hava víst á, at hjálparpakkarnir hava verið ov avmarkaðir og virkaðu í alt ov stutt tíðarskeið. Løgtingið viðger í løtuni hjálparpakka til flogvinnuna fyri oman fyri 100 mió. kr. Somuleiðis viðger Løgtingið uppskot um heimild at avmarka og/ella steingja matstovur og skeinkingarstøð, ið, um heimildin verður brúkt, fáa endurgjald fyri fastar útreiðslur samsvarandi hjálparpakka. Eingi onnur boð ella signal um hjálp til restina av útsettu ferðavinnuni eru komin úr landsstýrinum. Stórir partar av ferðavinnuni kenna seg tí tala fyri deyvum oyrum, sum fleiri úr vinnuni hava víst á í miðlunum. Arbeiðsloysið er lágt, so fólk, sum missa størv í ferðavinnuni, fáa í flestu førum annað arbeiði. Ferðavinnan bløðir, ikki bert fíggjarliga, men eisini tí hon missir fakliga væl skikkað fólk, marknaðir og hjá fleiri stendur húsagongd í durinum. Vinnan kann læna pening, men nógvar av fyritøkunum hava ikki møguleika at skuldarbinda seg enn meira. Útsett mvg fyri 1. ársfjórðing fellur til gjaldingar 16. november, sum er eyka byrða hjá fleiri, eisini hóast tey fáa avdráttaravalu við TAKS. Verður bakkastið ov stórt fyri ferðavinnuna, fer hetta at síggjast sera væl aftur í føroyska búskapinum.     Á Løgtingi, 5. november 2020   Bjørt Samuelsen  ...

Les meira
X