Lýsing

Tingmál

HVÍ VERÐUR LAKSURIN FLUTTUR ÚR SUÐUROYNNI AT VIRKAST?

, January 14, 2020

“Tað rakar ómetaliga hart, at 40 fólk verða uppsøgd. Tað ávirkar lokalsamfelagið og sjálvsagt eisini fólkini, sum verða uppsøgd persónliga.” “Á tíðindaportalum verður víst á, at fiskur verður fluttur norðureftir at virka, samstundis sum fólk vera uppsøgd í Vági.” Men í nýggju alilógini, sum undanfarna samgonga samtykti, er ásett, at fiskur, sum verður aldur í Suðuroynni, skal virkast í oynni. Tí hevur Sirið Stenberg sett landsstýrismanninum við vinnumálum ein fyrispurning hesum viðvíkjandi: Fyrispurningur um flyting av alifiski úr Suðuroynni, settur landsstýrismanninum við vinnumálum, Helga Abrahamsen (at svara skrivliga eftir TS § 52a) Hvør er orsøkin til, at alifiskur verður fluttur úr Suðuroynni og norðureftir at virkast?  Hvørji undantøk í lóg og kunngerð liggja til grund fyri avgerðini? Er flytingin av alifiski úr Suðuroynni innan tær ásetingar, sum lóg og kunngerð áseta um, at alifiskur skal virkast í oynni? Viðmerkingar: Tað rakar ómetaliga hart, at 40 fólk verða uppsøgd. Tað ávirkar lokalsamfelagið og sjálvsagt eisini fólkini, sum verða uppsøgd persónliga. Tað hava fyrr verið tíðarskeið við ongum arbeiði, og væntandi var, at arbeiði fór at liggja stilt eina tíð tíðliga í árinum. Men nú nakrir dagar eru farnir av árinum eru uml. 40 fólk søgd úr starvi við boðum um, at arbeiði nokk byrjar aftur í summar.  Á tíðindaportalum verður víst á, at fiskur verður fluttur norðureftir at virka, samstundis sum fólk vera uppsøgd í Vági.  Í nýggju alilógini er ásett, at fiskur, sum verður aldur í Suðuroynni, skal virkast í oynni. Undantøk kunnu gevast av landsdjóralæknanum í sambandi við sjúku, og Aliumsitingin hjá Heilsufrøðiligu starvsstovuni kann eisini geva undantak, um tað eru serlig viðurskifti, sum alarin ikki hevur ávirkan á ella kann verja seg ímóti, sum gera seg galdandi. Hesar reglur eru ásettar í kunngerð.  Landsstýrismaðurin verður tí biðin um at svara omanfyrinevndu spurningum, so trygd fæst fyri, at tað, sum fer fram, er sambært ásettum reglum. Tað er stórt bakkast fyri fólk í oynni nú at vera uttan arbeiði í...

Les meira

Fyrsta januar 2020 rulla milliardirnar aftur til fámannaveldið

, December 30, 2019

Fyrsta januar 2020 rulla milliardirnar aftur til fámannaveldið

Ongantíð hava so fá. Gjørt so nógv. Uppá so stutta tíð. Fyri so fá.   Vit eiga, at øll at minnast 1. januar 2020. Tí henda dag fór so nógv vald og so stór virði av hondunum hjá fólkinum í Føroyum til eitt fámannaveldi.   Avleiðingarnar fara at mynda okkara samfelag í ókomin ár og fara at seta lívs- og virkistreytirnar fyri ókomin ættarlið. Um vit ikki gera alt fyri at broyta hetta aftur, so hesin 1. januar 2020 ikki fer at standa ritaður í stein í søgu okkara.   Fýra nætur fyri jól varð ein fiskivinnulóg samtykt, sum er grovasta lóggáva, ið nakrantíð er gjørd í Føroyum – ja, helst yvirhøvur um okkara leiðir.   Lógin lóggevur milliardavirðir av tí, sum náttúran skapar hvørt ár, beinleiðis til nøkur fá reiðarí í Føroyum – og tey gerast krav um privata ogn. Sum tey kunnu selja og keypa ímillum sín. Og sum útlendingar kunnu keypa seg frítt inn í.   Hetta gongur beint ímóti stevnu Tjóðveldisfloksins í øllum lutum:   ”Føroyska tjóðveldið verður stovnsett við fólkaræði í politiska, vinnuliga, sosiala og mentanarliga lívi landsins. Einki útlendskt vald eigur nakran rætt til ræði og ognir í landinum. (…) Heldur ikki eigur nakar einstaklingur ella nøkur serstøk stætt framíhjárætt til vald lands­ins og ognir. Føroyingar allir eiga somu samfelagsrættindi og hava somu samfelagsskyldur.”   Hvørji virði er talan um? Ja, bert við ársbyrjan, tá lógin fær gildi, fara 80 mió. kr. árliga til trý reiðarí í Barentshavinum í fyrstahondsvirði í mun til støðuna gamlaárskvøld. Sum 12 ára loyvi, er talan um eina knappa milliard.   Og av sild, makreli og svartkjafti fara í minsta lagi einar 400-500 mió árliga í fyrstahondsvirði til 4 reiðarí, tá lógin fær gildi, í mun til galdandi lóg. Sum 12 ára loyvi er talan um 6 milliardir.   Bara soleiðis.   Hetta kundi fíggjað lág- og miðalløntum ein skattalætta fyri 5.000 kr. um mánaðin.   Tað er bert tað mest eyðsýnda. Tað, sum í galdandi lóg hevði verið boðið út á uppboðssølu komandi árini, men sum nú verður givið aftur til tey stóru reiðaríini og annars til landsstýrismannin at ráða yvir, hevur eitt fyrstahondsvirði á minst 10 milliardir komandi 12 árini.   Tað kundi fíggjað nærum alt sjúkrahúsverkið hesi árini.   Um vit skulu seta tað í eitt annað sjónarhorn, sum vit so ofta brúka í hjálandinum Føroyar, so svarar hetta til í mun til støddina á búskapinum, at ein danskur ráðharri fekk heimild til uttan nakrar reglur ella grundarlag at geva privatum fyritøkum og einstaklingum 120 milliardir yvir 12 ár.   Bara soleiðis.   Handan leiktjøldini verður býtt á skinninum Annars lóggevur nýggja fiskivinnulógin sum heild virðir til nakrar fáar privatar fyritøkur fyri í minsta lagi 36 milliardir krónur yvir 12 ár, bara í avreiðingarvirði. Og hesi virði kann landsstýrismaðurin í stóran mun býta út við kunngerð eftir egnari meting.   Landsstýrið hevur í dag sitið og viðgjørt kunngerðir – ið ikki eru sendar til almenna hoyring – har loyvisbrøv og virðir fyri milliardir verða býtt út. Hetta man fara at verða lýst í kunngerðablaðnum gamlaárskvøld.   Tá hetta verður keypt og selt millum privatar fyritøkur við útlendskum ognarskapi eru hetta loyvispappír fyri 10-tals milliardir komandi 12 árini.   Bara soleiðis.   Og sum trumf við beinleiðis adressu, hevur samgongan á løgtingi samtykt við einum broytingaruppskoti...

Les meira

OKKARA 2020 – EIN SJÁLVBERANDI FÍGGJARLÓG FYRI ALT LANDIÐ

,

OKKARA 2020 – EIN SJÁLVBERANDI FÍGGJARLÓG FYRI ALT LANDIÐ

Eitt avlop á nærum hálva milliard krónur, íløgur kring alt landið og blokkniðurskurður, tað er fíggjarlógin hjá Tjóðveldi.   Nú fíggjarlógin 2020 er til viðgerð í Løgtinginum, hava vit í Tjóðveldi, saman við hinum andstøðuflokkunum, lagt okkara egnu visjón fyri 2020.   Uppskotið hjá Tjóðveldi hevur eitt avlop á góðar 400 mió. krónur, í mun til tær undir 200 milliónirnar, sum sitandi samgongu hevur í boði. Vit vilja ein ábyrgdarfullan og sjálvberandi búskap, sum er haldførur í bæði góðum og verri tíðum. Tí er alneyðugt at seta pengar av til síðis og spara saman, nú tíðirnar eru so góðar sum tær eru. So vit eisini hava ráð til eitt gott vælferðarsamfelag tá tíðirnar einaferð skifta, og seta kós ímóti einum fult sjálvberandi búskapi.   Men vit ynskja eisini at fremja eina røð av átøkum kring alt landið, samstundis sum vit ynskja eitt stórt avlop. M.a. hesi:   Blokkurin skal minkast við 65 milliónum krónum Flotin hjá SSL skal endurnýggjast og vit ynskja at pengar verða settir av til hetta Tunlarnir til bæði Dals og Fámjins skulu gerast Sjósavn skal gerast í Klaksvík Krígssavnið í Vágunum skal styrkjast Ítróttaháskúlin í Vági skal útbyggjast Eftirskúli skal setast á stovn á Tvøroyri Miðnámsskúlin á Kambsdali skal útbyggjast Málráðið skal styrkjast Játtanin til yngri læknar hækkast Eftirlitið hjá Vørn skal styrkjast Fróðskaparsetrið skal styrkjast Grøn átakspulja til verkætlanir, ið flyta Føroyar framá á grøna økinum   –...

Les meira

Halda tit okkum vera fullkomnar tápulingar?

, December 21, 2019

Halda tit okkum vera fullkomnar tápulingar?

Samgongan hevur sitið í morgun og roynt at snikka okkurt saman um útlendskan ognarlut í fiskivinnuni. Fleiri hava trúð uppá, at vit kundu fáa onkra semju og bøta um skaðan onkusvegna. Men gakk. Út kom tað reina bluff, ið skal billa fólki inn, at okkurt er broytt. Løgtingið hevur samtykt fyri tveimum árum síðani, at ongin útlendskur ognarlutur sleppur inn í føroyska veiðiliðið, og at tann verandi útlendskur ognarluturin skal vera úti í veiðiliðnum um nú 4 ár. Nú skjýtur samgonan so upp, at útlendingar kunnu eiga framhaldandi og nýggir keypa seg innaftur í 12 ár afturat. Og hesi kunnu keypa og selja veiðiloyvini ímillum sín uttan avmarkingar. Bøði verandi og nýggir. Tískil verða dyrnar latnar upp á víðan vegg aftur fyri, at veiðiloyvini kunnu keypast og seljast – og at útlendingar kunnu keypa seg inn aftur í hvørt einasta veiðiloyvi í 12 ár. Og tá ið tann tíðin er farin, so kunnu teir fara í rættin og leggja sak um ognartøku – eins og Christian Andreassen longu hevur gjørt nú. Ella teir kunnu trýsta Løgtingið til at broyta reglurnar aftur – eins og teir kláraðu longu tvey ár eftir, at tað varð samtykt. Hetta er størsta rán í nýggjari tíð. Og hví ikki siga tað sum tað er. Heldur enn at pakka tað inn í villleiðing. Tey mugu halda okkum vera tápulingar. Høgni...

Les meira

Kontant avrokning: 4.000 tons í Barentshavinum og 20.000 tons av norðhavssild í einum høggi

, December 19, 2019

Kontant avrokning: 4.000 tons í Barentshavinum og 20.000 tons av norðhavssild í einum høggi

Hvørt ár býta vit kvotur um við Noreg og Russland, har Føroyar útvega eina toskakvotu í Barentshavinum. Vit lata hvørt ár 18.500 tons av makreli, 82.000 tons av svartkjafti og 8.500 tons av norðhavssild til Russlands og Noregs. Umframt eini 6.000 tons av botnfiski undir Føroyum til norsk skip. Afturfyri fáa vit 26.500 tons (í 2019) av botnfiski í Barentshavinum og við Svalbard. Hetta hava trý reiðarí havt atgongd til í mong ár. Í fiskivinnunýskipanini er ásett, at 15% av hesum skal bjóðast út á hvørjum ári, um kvotan er 27.000 tons ella minni. Um kvotan fer upp um 27.000 tons, so skal alt omanfyri bjóðast út. Í 2019 varð kvotan 26.500 tons í Barentshavinum og við Svalbard. Tískil vóru 3.915 tons bjóðað út í 2019. Í uppskotinum hjá samgonguni verða frá degi til dags hesi knøppu 4.000 tonsini givin beinleiðis til tey trý reiðaríini sum eginkvotur í 12 ár. Uttan nakra grundgeving ella viðgerð. Hesi tonsini hava eitt árligt avreiðingarvirði á í minsta lagi 78 mió. kr. Í 12 ár er hetta virðið ein knøpp milliard krónur. Og um kvotan hækkar, so fáa somu trý reiðarí alt tað afturat. Norðhavssild: Í galdandi lóg er ásett, at um sildakvotan til føroysk skip er 65.000 tons ella minni, verða 15% boðin út. Er kvotan hægri enn 65.000 verður alt omanfyri boðið út. Tí vóru 47.000 tons av norðhavssild boðin út í 2019. Í uppskotinum hjá samgonguni nú, verða 20.000 tons av sild løgd afturat hjá teimum reiðaríum, ið hava eginkvotur frammandan – og tey vera 12 ára loyvi. Tað hevur eitt avreiðingarvirði á í minsta lagi 60-70 mió árliga. Uttan nakra grundgeving ella viðgerð. So tað er sanniliga kontant avrokning eftir eitt løgtingsval. Hetta tilfeingið hevði annars verið ríkiligt grundarlag fyri nógvum virksemi hjá fleiri, ið vilja bjóða seg fram at vinna burturúr tilfeinginum. Høgni...

Les meira

Føroyskt fyrst og fremst

, December 18, 2019

Føroyskt fyrst og fremst

Hugsi tykkum um vit framvegis skuldu tosa danskt í skúlanum, í kirkjuni – ja í gerðandisdegnum. So høvdu vit als ikki hava eitt móðurmál í dag. So høvdu vit tosað danskt við einari ella aðrari føroyskari dialekt. Men nú ætlar samgongan at bakka, og lata okkum tosa danskt í rættinum. Ja, tað gera vit longu, sum er, men er tíðin ikki búgvin, so føroyskt verður rættarmál? Allir føroyingar skilja danskt, tí vit læra tað í skúlanum. Ja, tað kann væl vera. Men tað er kortini munur á, um tað er móðurmálið ella eitt fremmandamál, ið tú tosar í rættinum. Ein føroyskur skipari, sum sigur, at hann dróg svart, verður hann so skuldsettur fyri hvítvasking? Í ár eru 80 ár liðin síðani føroyskt gjørdist kirkjumál, 81 ár síðani føroyskt gjørdist skúlamál. Nú ætlar meirlutin í Løgtinginum endaliga at staðfesta, at danskt skal vera málið í rættinum. Og trúgv mær, tann ásetingin verður trupul at broyta. Alt hetta uppskotið krøkir okkum meira og meira uppí danska samfelagið. Samgongan ætlar nú eisini at staðfesta, at ein føroyskur landsstýrismaður skal dømast í Danmark, um mett verður, at hann brýtur lógina. Hugsi tykkum, at ein landsstýrismaður, sum røkir føroysk áhugamál, sum í ávísum førum ganga ímóti donskum áhugamálum – ja, hann skal dømast av dønum í einari danskari rættarskipan eftir einari danskari lóg. Hetta er rættuliga aktuelt nú so nógv stríð hevur tikið seg upp á uttanríkispolitiska økinum. Skulu føroyskir politikarar røkja føroysk áhugamál ella donsk áhugamál. Eg fari at heita á samgonguna um at hugsa seg um, tí tit eru á vandakós við hesum uppskotinum. Hetta er eitt uppskot, sum danskir politikarar hava gjørt til danska samfelagið, tí tey sjálvandi røkja áhugamálini hjá donsku veljarinum. Vit eru vald av føroysku veljarunum at verja áhugamálini hjá føroyingum, og verður hetta uppskotið samtykt, so svíkur tingið føroyska veljaran. Við formansins loyvi, so fari eg at endurgeva úr yrkingini hjá Poul F. um  deyða Magnus Heinasonar. “Dyntil er oman høvdið, bert dani í eygsjón er” – Beinta...

Les meira

Hvat fingu tey verandi í fiskivinnunýskipanini?

,

Hvat fingu tey verandi í fiskivinnunýskipanini?

Tað verður støðugt ført fram, at undanfarna samgonga gav ov nógv til tey verandi reiðaríini. Ja, tit góvu teimum heilt upp í 80%, hoyra vit aftur og aftur.   Hetta brúka samgongufólk sum umbering fyri nú at lata alt fiskiríkidømi út sum eginkvotur og 12 ára loyvi, sum kunnu keypast og seljast – eisini av útlendingum.   Men um tað var rætt, at tey somu longu høvdu fingið alt, so kunnu vit spyrja: Hví hava fleiri av størru reiðaríunum og serliga Fólkaflokkurin so rópt so nógv um, at alt er galið og verður tikið frá vinnuni?   Veruleikin er hesin: Í fiskivinnunýskipanini varð gjørd tann semja, at verandi aktørar fingu góðar treytir at tillaga seg. Tí varð ein partur settur til verandi aktørar sum 8 ára rættindi, meðan ein partur varð settur av til uppboðssølu og menningarkvotur, umframt vísindaligar royndir, royndarfiskiskap og annað.   Men tað vóru sett mørk inn í lógina soleiðis, at tá ið kvoturnar hækka, ella vit vinna okkum nýtt tilfeingi, so fer tað ikki til verandi aktørar, men verður bjóðað alment fram á uppboði ella til menningarkvotur.   Tað merkir, at av makrelkvotuni upp til 90.000 tons fer so og so nógv til menningarkvotur, so og so nógv til verandi aktørar og so og so nógv til uppboðsølu. Men hækkar kvotan, verður alt omanfyri 90.000 tons boðið út. Av sildakvotuni verður alt omanfyri 65.000 tons boðið út. Og av svartjaftakvotuni verður alt omanfyri 350.000 tons boðið út.   Tí er hetta støðan í 2019:   Makrelur: Av makrelkvotuni til føroysk skip í 2019, ið er 62.560 tons: 42% fóru til nótaskip við eginkvotum og 8 ára loyvum. (26.016 tons) 28% fóru til uppboðssølu, menningarkvotur, vísindaligar royndir og vinnuligar royndir (17.373 tons) 30% fóru til heimaflotan og aðrar partar av flotanum sum felagskvota (19.171 tons).   Norðhavssild: Av sildakvotuni til føroysk skip, ið er 115.000 tons: 46% fóru til uppsjóvarskip við eginkvotum og 8 ára loyvum (52.493 tons) 41% fóru til uppboðssølu (47.000 tons) 13% fóru til menningarkvotur, vísindaligar royndir og royndarfiskiskap (15.507 tons.)   Svartkjaftur: Av svartkjaftakvotuni til føroysk skip, ið er 319.307 tons: 64% fóru til uppsjóvarskip við eginkvotum og 8 ára loyvum (204.578 tons) 25% fóru til uppboðssølu (79.827) 11% fóru til menningarkvotur (34.902 tons)   Sostatt eru í 2019: 58% av makrelinum hjá øðrum enn eginkvotufyritøkunum við 8 ára gildistíð. 54% av norðhavssildini er hjá øðrum enn eginkvotufyritøkum við 8 ára gildistíð. 46% av svartkjaftinum er hjá øðrum enn eginkvotufyritøkunum við 8 ára gildistíð. Um fiskivinnuskipanin ikki varð framd, so var øll norðhavssildin, allur svartkjafturin og 28% afturat av makrelinum hjá teimum, ið høvdu kvoturnar frammanundan.   Og um kvoturnar hækka, ella nýtt tilfeingi verður útvegað, so verður tað atkomiligt hjá øðrum. Í uppskotinum hjá samgonguni fáa teir verandi aktørarnir eginkvotur í 12 ár og fáa við fyrsta bríksli 20.000 tons av norðhavssild afturat.   Umframt fara hækkingar í kvotunum í framtíðini allar at fella til teir verandi við eginkvotum.   – Høgni Hoydal...

Les meira

Latið ikki fiskiríkidømið fara á privatar og útlendskar hendur

,

Latið ikki fiskiríkidømið fara á privatar og útlendskar hendur

Fýra nætur fyri jól, fer samgongan at avreiða okkara dýrastu ogn við einum pennastroki. Nú verður privat uppboðssøla av øllum okkara fiskiríkidømi, har útlendskar fyritøkur kunnu leggja seg á alt. Hóast nógvar royndir at broyta tað, hava vit í Føroyum megnað at hildið fast við, at fiskiríkidømið er ogn Føroya fólks og kann ikki gerast ogn hjá einstaklingum.  Tað var so nær við, at vit avreiddu tað endaliga í 2007. Men í seinastu løtu – millum aðru og triðju viðgerð í tinginum – varð uppskotið frá táverandi landsstýri broytt soleiðis, at veiðiloyvini vórðu uppsøgd at fara úr gildi 1. januar 2018.  Hetta gav okkum møguleikan at gera nakað nýtt. Men onki hendi í 8 ár.   Í 2017 samtyktu vit so loksins eina fiskivinnuskipan, ið avgjørt hevði fleiri neyðsemjur og lýti við sær. Men alt viðurskifti, sum væl kunnu rættast og betrast. Alt rullað aftur Tí nýskipanin bygdi á tær grundreglur, sum helst meginparturin av Føroya fólki kann taka undir við: At fiskiríkidømið er ogn Føroya fólks, og at tað hvørki í lóg ella verki kann gerast privat ogn.  At útlendskur ognarskapur kann ikki vera hjá teimum, ið fáa atgongd at fiska av føroyska fiskiríkidøminum. At møguleiki er at bjóða seg fram hjá fólki í Føroyum og kring alt landið at vinna burturúr ríkidøminum.  At virðið av tí avmarkaðu atgongd, ið er til at fiska, kann fella til landið og allar føroyingar. At stovnsrøkt og burðardyggur fiskiskapur skal vera í øllum okkara fiskiskapi. At virðisøkingin skal fara fram í Føroyum, og at manningar skulu lønast eftir sáttmálum hjá føroyskum manningarfeløgum. Tað merkir, at bæði vit, sum nú liva, og okkara børn og eftirkomarar, eiga fiskiríkidømið og kunnu bjóða seg fram at vinna búrturúr tí.  Og at virðið av at koma framat hesum avmarkaða tilfeingi – sum í flestu øðrum londum fer til privatar fyritøkur og einstaklingar við at selja loyvir ímillum sín – kemur okkum øllum til góðar í samfelagnum. Men nú beint fyri jól, skal alt hetta rullast aftur við uppskotinum hjá samgonguflokkunum.  Alt verður nú gjørt til 12-ára veiðiloyvir, og latin til tey, sum hava alt frammanundan. Og tað verða politiskar avgerðir um, hvør fær lut í tí parti, ið higartil hevur verið boðin út. Hesi loyvi kunnu so keypast og seljast víðari til feløg og einstaklingar, har útlendingar kunnu eiga. Eins og vit sóu við Vesturvón og Krúnborg og so mongum øðrum, áðrenn 2007, tá ið loyvini vórðu uppsøgd  Tann privata uppboðssølan Talan verður sostatt um eina privata uppboðssølu, ið neyvan nakar hevði ímyndað sær í Føroyum.  Hesi loyvi kunnu á privata marknaðin seljast aftur og fram fyri í minsta lagi 20-30 milliardir krónur og kapitalur úr øllum heiminum kann keypa seg inn og leggja okkara fiskiríkidømi undir útlendskt. ræði.   Og kunnu tey keypast og seljast privat – enntá við útlendskum ognarskapi – hevur føroyska tjóðin mist ræðið á fiskiríkidøminum, og tað vendist ikki aftur. Høgni...

Les meira

Løgtingið feldi uppskotið um at fíggja bústaðir uttanfyri størri býirnar

, December 11, 2019

Løgtingið feldi uppskotið um at fíggja bústaðir uttanfyri størri býirnar

Tjóðveldi legði í heyst uppskot fyri løgtingið um fíggingarmøguleikar hjá fólki at seta búgv uttanfyri størri býirnar.  Løgtingið hevur nú felt uppskotið. Hetta harmast vit almikið um.  Verða politisk átøk ikki gjørd fyri at tryggja fólki møguleikan at byggja kring alt landið, fara vit at síggja mun á bústøðunum í og uttan fyri miðstaðarøkið. Meðan nýggir bústaðir verða at síggja í miðstaðarøkinum, verða tað serliga eldri bústaðir uttan fyri miðstaðarøkið. Henda skeivleika ynskja vit at fyribyrgja. Tí henda gongd kann vera við til at miðsavna húsabyggingina í Føroyum til miðstaðarøkið. Hetta kann vera við til at trýsta prísirnar enn longur upp. Og harvið kunnu verandi bústaðartrupulleikar gerast enn størri, og bústaðarneyðin vaksa. Tað finnast dømi um, at persónar, ið hava fingið noktað fígging til at byggja hús á bygd, hava fingið játtað eitt uppaftur hægri lán til ein bústað í Tórshavn. Hetta vísir, at tað ikki eru gjaldsevnini hjá teimum, sum skulu byggja, ið eru forðingin, men heldur verandi lóg um fíggjarligt virksemi, sum bankarnir eru noyddir at halda.  Tað hevur verið víst á, at marknaðarvirðið uttanfyri størru býirnar ofta er væl lægri enn kostnaðurin av at byggja húsini, og fíggingin er treytað av marknaðarvirðinum.  Nevndarviðgerðin av málinum hevur víst, at trupulleikarnar við at fáa lán á smáplássum og útoyggjum eru veruligir. Fyri nøkur av økjunum eru avleiðingarnar sera álvarsamar. Fólkaminking kann vera ein avleiðing umframt, at tað eru tekin um, at múgvandi fólk, sum ikki eru fastbúgvandi á staðnum, kunnu útvega sær bústað á somu plássum, sum fastbúgvandi fólki ikki kann. Bygdirnar kunnu tá gerast feriu og frítíðarpláss meira enn heimstaður hjá fastbúgvandi fólki. Ikki skilt soleiðis, at summarhús ikki kunnu vera eitt gevandi íkast til útjaðaran, tí tað eru tey. Men trupulleikin hjá fastbúgavndi fólki við at seta búgv er eyðsyndur, og má loysast.  Við okkara uppskoti var lagt upp til at geva Bústaðum heimild til at veita lán, ið fevnir um tann partin av láninum, ið bankin ikki kann bjóða, tó ongantíð meira enn upp til 100 % av metingarvirðinum. Vit ynskja, at tað skal vera møguligt at byggja egnan bústað kring alt landið, so fólk fáa frælsi til at velja egnan bústað – um tey vilja leiga, keypa ella byggja. Hetta eigur at vera treytað av, at gjaldsevnini hjá teimum, sum skulu byggja, annars eru í lagi, sum uppskotið eisini leggur upp...

Les meira

Óluva spyr um fiskivinnuna í Norðoyggjum

, November 8, 2018

Óluva spyr um fiskivinnuna í Norðoyggjum

Svar uppá fyrispurning frá Óluvu Klettskarð, løgtingsmanni, í løgtingsmáli viðvíkjandi fiskivinnuni í Norðoyggjum Fyrispurningurin var soljóðandi: Hvussu eru viðurskiftini sum heild hjá ymsu pørtunum í fiskiflotanum í Norðoyggjum, síðan henda samgongan tók við? Hvussu hava inntøkuviðurskiftini og manningarviðurskiftini lagað seg? Hvussu er samtakið JFK/ Kósin/ Næraberg skipað? Er virksemið so nógv skert hjá hesum samtakinum, nú tey siga seg noydd at selja ein av trolarunum, ið royna í Barentshavinum, vegna fiskivinnunýskipanina? Hvussu nógv er virðið av tí útlutaða til Norðoyggjar í sambandi við lógina um sjófeingi (75%)? Hvussu kunnu útlitini hjá reiðaríum og fiskimonnum í økinum metast í komandi tíðum? Viðmerkingar: Nógv er sagt og nógv er skrivað um nýggju fiskivinnulóggávuna. Hvussu hon fór at virka, hvørjar avleiðingarnar fara at vera og hvussu ávirkanin longu sæst. Men hvussu sær veruleikin út handan fiskivinnuna í Norðoyggjum síðan henda samgongan tók við? Herfyri frættist, at verksmiðjutrolarin Sjúrðarberg (hvørs útgerðarmaður er Hanus Hansen) er seldur orsakað av fiskivinnunýskipanini.  “Tað er sjálvandi fiskivinnunýskipanin, sum vit hava sagt allatíð, fór at gera, at vit ikki kundu hava meira enn eitt skip í Barentshavinum” málber reiðarin hjá trolaranum seg (sitat Portalurin 23.07.2018) Tað er neyðugt at fáa greiðu á, hvør veruleikin er handan vinnuliga virksemið í fiskivinnuni á sjógvi sum á landi. Um viðurskiftini í einstøku fyritøkunum eru versnað, og somuleiðis um manningarviðurskiftini eru broytt. Endamálið við fiskivinnunýskipanini var at fáa greiða og gjøgnumskygda lóg, ið m.a. byggir á   stovnsrøkt og burðardygga veiði og vinnuliga nýskapan. Samstundis sum møguleikin at bjóða seg fram er stimbraður, eru atlit tikin at verandi vinnu. Løgtingslógin um fyrisiting av sjófeingi, sum hon varð samtykt, skuldi ikki forða vinnurekandi at halda fram við sínum virksemi, og teimum varð tí tryggjað virði væl oman fyri miðal seinastu 10 árini, samstundis sum fiskimanninum eisini vórðu tryggjað góð viðurskifti. Persónar og feløg, sum tóku lut í fiskiskapi í 2017 skuldu halda fram, tó við ymsum tillagingum. Og sama við feløgum, sum við gildiskomu lógarinnar ikki luku treytirnar um føroyskan ognarrætt, skuldu hesi fáa skiftistíð at laga seg til nýggju krøvini. Hóast fyrsta árið bert er hálvrunnið, er tíðin búgvin at fáa tey fyrstu tølini, hvussu viðurskiftini kring nýggju lóggávuna hava roynst. Og hóast spáað varð, at Klaksvíkar kommunua fór at hava mikið lakari úrslit, eini 70 milliónir færri í kassanum við nýggju skipanini, so vísa fyrstu tølini tað øvuta, nevniliga at kommunan fyrra hálvár í 2018 hevur ein vøkstur upp á 3,6 %.   Svar: Til nr. 1. Viðurskiftini sum heild hjá ymsu pørtunum í fiskivinnuni í Norðoyggjum eru munandi batnað seinastu árini, síðan hendan samgongan tók við. Til tess at lýsa hetta, eru í talvu 1 nøkur tøl frá Hagstovuni, sum lýsa, hvussu nógvir løntakarar eru í Norðoyggjum í ávikavist fiskivinnu og fiskavøruídnaði árini 2011 til 2017.   Løntakaratølini hjá Hagstovuni staðfesta, hvussu nógv fólk eru í arbeiði ella fáa løn í miðal gjøgnum árið í hesi vinnugrein.   Her sæst, at talið av løntakarum, bæði í fiskiskapi og fiskavøruídnaði, er hækkað síðan hendan samgongan tók við og er á einum hægri støði enn áður seinastu 7 árini. Í 2011 var talið av løntakarum í ávikavist fiskiskapi og fiskiídnaði 389 og 203. Í 2017 vóru samsvarandi tøl 416 og 231.   Tølini fyri 2018 eru ikki tøk á Hagstovuni enn.   Til nr. 2. Í svari til henda spurning verður hugt at reiðaríum og skipum, sum hoyra til Norðoyggjar innan...

Les meira