Lýsing

Fyrispurningar á tingi

Sirið spyr um avlýsingarnar hjá Smyrli

, February 10, 2015

Sirið spyr um avlýsingarnar hjá Smyrli

Sirið Stenberg vil á tingfundinum í morgin hava at vita frá Johan Dahl, hvør er orsøkin til avlýsingarnar, sum Smyril hevur havt seinastu tíðina Munnligur fyrispurningur til Johan Dahl, landsstýrismann í vinnumálum viðvíkjandi avlýsingum hjá Smyrli Hvør er orsøkin til avlýsingarnar, sum Smyril hevur havt seinastu tíðina? Viðmerkingar Seinastu tíðina hava avlýsingar verið hjá Smyrli. Eitt er, at illveður er orsøk til avlýsingar, tað skilja øll, og er tað eina skiparans avgerð. Tað, sum hinvegin undrar, er, tá onnur skip sigla hóast veðrið, og tá ið tað verður sagt, at avlýst er vegna hvílitíð. Í fíggjarlógarviðgerðini varð annars víst á, at peningur var fingin til hvílitíð. Tað er av allarstørsta týdningi fyri fólk og vinnulív í Suðuroynni, at frammanundan avmarkaða ferðasambandið hevur størsta reglusemi. Um ikki, verður ikki liviligt í útjaðarinum. Á Løgtingi, 10. februar 2015 Sirið...

Les meira

Kristina spyr um manglandi sáttmála við kommunurnar um fígging av eldraøkinum

,

Kristina spyr um manglandi sáttmála við kommunurnar um fígging av eldraøkinum

Á tingfundinum í morgin, setur Kristina Háfoss munnligan fyrispurning til Jørgen Niclasen viðvíkjandi manglandi sáttmála við kommunurnar um fígging av eldraøkinum Munnligur fyrispurningur til Jørgen Niclasen, landsstýrismann viðvíkjandi manglandi sáttmála við kommunurnar um fígging av eldraøkinum 1. Hví er sáttmálin millum landið og kommunurnar um fígging av eldraøkinum ikki undirskrivaður enn? 2. Hvat er eftir at semjast um? 3. Væntar landsstýrismaðurin, at innihaldið í sáttmálanum verður broytt, tá umræður uppgávur ella upphædd, í mun til tað, ið varð kunngjørt í fjør? 4. Nær væntast uppgávubýtið millum landið og kommunurnar viðvíkjandi eldraøkinum og heimarøktini at verða nágreinað og greitt? 5. Kann landsstýrismaðurin tryggja, at kommunurnar ikki verða álagdar uppgávur, ið landið ikki hevur røkt, áðrenn ábyrgdin varð flutt frá landi til kommunurnar? 6. Kann landsstýrismaðurin tryggja, at um so er, at kommunurnar fáa álagt nýggjar uppgávur, í sambandi við eldraøkið ella heimarøktina, at kommunurnar fáa samsvarandi inntøkur frá landinum? 7. Nær væntast sáttmálin at verða undirskrivaður?   Viðmerkingar 1. januar 2015 valdu samgongan og landsstýrið at leggja eina grundleggjandi vælferðar-tænastu út til kommunurnar at taka sær av. Talan er um alt eldraøkið og heimatænastur til fólk í øllum aldri. Sera nógvir “leysir endar” vóru í málinum, og eru tað enn. Hetta var m.a. lýst í álitinum, tá fíggingin av eldraøkinum varð viðgjørd í Løgtinginum – sí http://www.logting.fo/files/casestate/14585/012.14%20Alit%20endurgjald%20til%20kommunur.pdf Hóast økið nú er kommunalt, og kommunurnar skulu hava góðar 400 mió. kr. í øktum útreiðslum og fleiri inntøkur frá landinum, so er sáttmáli um fígging av eldraøkinum framhaldandi ikki undirskrivaður. Tað er sjálvandi ikki nøktandi – hvørki fyri landið ella kommunurnar – at sáttmáli ikki varð undirskrivaður millum land og kommunur áðrenn 1. januar 2015, og helst áðrenn samgongan við lóg samtyktið málið í fjør. Fyri at fáa lýst málið verða hesir spurningar settir landsstýrismanninum.   Á Løgtingi, 10. februar 2015 Kristina Háfoss    ...

Les meira

Gunvør spyr um foreldramyndugleika

,

Gunvør spyr um foreldramyndugleika

Gunvør Balle fer á tingfundinum í morgin,at seta Karsten Hansen fyrispurning viðvíkjandi lóg um foreldramyndugleika Munnligur fyrispurningur til Karsten Hansen, landsstýrismann viðvíkjandi lóg um foreldramyndugleika 1. Hvat heldur landsstýrismaðurin fyrimunirnar og vansarnar vera við: a. at lata verandi lóg um foreldramyndugleika framhaldandi vera í gildi? b. at seta donsku “forældreansvarsloven” í gildi fyri Føroyar? c. at yvirtaka málsøkið familju- og arvarætt, so vit kunnu smíða okkara egnu lógir á økinum? 2. Hvussu ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at tað altíð er trygdin og trivnaðurin hjá barninum, sum er í hásæti og ikki rætturin hjá foreldrunum til eins nógva samveru, tá avgerð skal takast um foreldrarætt og -samveru við hjúnaskilna? Viðmerkingar: Nú landsstýrið hevur í umbúna at broyta lóg um foreldramyndugleika, hevur sjóneykan seinastu tíðina verið sett á ymisk viðurskifti í hesum sambandi, m.a. um at tryggja barninum eins góða samveru við bæði foreldrini eftir hjúnaskilnað. Og tryggja samverurætt hjá tí av foreldrunum, ið ikki hevur foreldrarættin (oftast pápin) við børnini eftir hjúnaskilnað. Ein nýggjur vinkul vísir á, at rætturin hjá børnum til tryggan uppvøkstur skal ganga fram um rættin til eins nógva samveru við bæði foreldrini. Tá ið talan er um, at annað av foreldrunum ikki er skikkað at hava samveru við børnini – t.d. orsakað av sálarligum órógvi, harðskapi, rúsevnismisnýtslu ella øðrum – kann tað vera beinleiðis skaðiligt fyri barnið, at eitt óskikkað av foreldrunum hevur ótarnaða atgongd til samveru við børn síni. Víst hevur verið á, at Føroyar verða brúktar sum friðskjól hjá hesum (oftast) mammum og børnum, ið verða noydd at flýggja undan hóttandi og skaðiligum pápum, tí sambært nýggju donsku foreldraábyrgdarlógini hava bæði foreldrini eins stóran rætt til samveru við barnið. Myndugleikarnir hyggja tí fyrst og fremst eftir, at barnið hevur eins nógva samveru við bæði foreldrini, meðan umstøðurnar hjá foreldrunum, teirra evnir at samstarva um børnini og teirra førleiki at geva barninum góða og trygga uppaling kemur í aðru røð. Um danska forældreansvarslógin verður sett í gildi fyri Føroyar, skal andin í lógini haldast, og bert smávegis praktiskar tillagingar kunnu gerast. Tey eru mong, ið mæla staðiliga frá, at sam-tykkja verandi donsku lóg í Føroyum. Um galdandi lóg um foreldramyndugleika heldur ikki er mett at vera nøktandi, kann einasta gongda leið vísa seg at vera at yvirtaka økið og smíða okkara egnu lógir á familju- og arvarættarøkinum. Tá ið ósemjur eru millum foreldrini eftir hjúnaskilnað, og myndugleikarnir eru blandaðir uppí, er tað av størsta týdningi, at myndugleikarnir seta barnið og tess trivnað í miðdepilin. Mong eru dømini um foreldur, ið liggja í innanhýsis beiskum valdsstríði um børnini. Og tann einasti tryggi taparin er barnið. Í slíkum førum skal lógin vera greitt orðað, so trivnaðurin hjá barninum er í fokus, og myndugleikin skal hava neyðuga játtan og fakligan førleika at útinna hetta í verki. Á Løgtingi, 10. februar 2015 Gunvør...

Les meira

Kristina spyr um tollforðingar tá vøra, ið er virðisøkt í Føroyum verður útflutt

, February 6, 2015

Kristina spyr um tollforðingar tá vøra, ið er virðisøkt í Føroyum verður útflutt

Kristina Háfoss fer á tingfundinum komandi mikudag, at spyrja Jørgen Niclasen hvat hann fer at gera við tær tollforðingar ið eru, tá vøra ið er virðisøkt í Føroyum verður útflutt Munnligur fyrispurningur til Jørgen Niclasen, landsstýrismann í tollmálum, um at fáa burtur tollforðingar, tá vøra, ið er virðisøkt í Føroyum verður útflutt 1. Hvat hevur landsstýrið í hesum valskeiðnum gjørt fyri, at fáa burtur tollforðingar fyri útflutningi av vøru, ið er virðisøkt í Føroyum? 2. Nær væntast verandi handilssáttmáli við ES at verða dagførdur? 3. Metir landsstýrismaðurin at møguleiki er fyri, at fáa burtur tollforðingar í verandi ES sáttmála í næstum? 4. Hvørjar samráðingar eru í gongd um toll- og skattaavtalur og fríhandilsavtalur við onnur lond ? Viðmerkingar Føroyar hava tørv á, at fáa betri handilsavtalur og toll- og skattaavtalur við ES og onnur lond. Eitt nú hevur verandi sáttmáli við ES tollforðingar, tá umræður virðisøktari og meirvirkaðari fiskavøru. Ítøkiliga er hetta í løtuni ein forðing fyri tey feløg, ið ynskja at niðursjóða makrel v.m., og flyta hesa vøru á ES marknaðin. Tí eyka tollur á 25% verður eitt nú álagdur niðursjóðaðan makrel, um hesin verður seldur og fluttur úr Føroyum á ES marknaðin. Okkurt felag kann nú koma uttanum hesa forðing við at keypa felag, ið er innanfyri ES-marknaðin, har føroyskur makrelur v.m. síðan kann verða niðursjóðaður. Hetta er gleðiligt og eitt stórt frambrot fyri føroyskt vinnulív og føroyingar. Tað er tó alneyðugt at vinnan eisini fær møguleika at meirvirka vørur í Føroyum, og flyta hesa á ES-marknaðin, uttan at verða rakt av stórum tolli. Vit eiga at virka fyri, at fáa støðugt størri virðisøking av rávøru okkara. Skal hetta geva meining fíggjarliga, má tað verða møguligt at meirvirka vørur í Føroyum, og at útflyta hesar á marknaðir, uttan at verða áløgd eyka toll. Fyri at fáa lýst, hvat landsstýrið hevur gjørt við málið í hesum valskeiðnum, og hvat ætlanin er at gera, verða hesir spurningar settir landsstýrismanninum í fíggjarmálum. Á Løgtingi, 6. februar 2015 Kristina Háfoss Løgtingskvinna fyri...

Les meira

Nær verður nøktandi internetsamband aftur í Suðuroynni

,

Nær verður nøktandi internetsamband aftur í Suðuroynni

Sirið Stenberg fer á tingfundinum komandi mikudag at spyrja Johan Dahl um trupulleikarnar við internetsambandinum í Suðuroynni Munnligur fyrispurningur til landsstýrismannin í vinnumálum Johan Dahl um internet samband 1 Hvørji stig ætlar landsstýrismaðurin at taka so, at suðuroyggin fær nøktandi internetsamband ? 2 Nær kann væntast at viðurskiftini eru komin í rættlag ? 3 Eru tað onnur øki í landinum, sum ikki hava nøktandi internetsamband ? Viðmerkingar Eitt nøktandi internetsamband er eitt krav frá fólki flest í dag. Tíverri er internetsambandi til tíðir óstøðugt, og als ikki nøktandi. Tað tykist eftirhondini vera ein afturvendandi støða, at ávís øki í landinum hava millum lítið og onki internetsamband, hóast tað at kundin dagliga betalir fyri eina tæanstu, sum hann annahvørt ikki fær, ella fær í nógv minni mun enn tað, sum goldið verður fyri. Vánaliga internetsambandi darvar gerandislívið hjá fólki í stóran mun, og spurningurin er hvat landsstýrismaðurin ætlar at gera fyri at loysa trupulleikan, og nær ein haldgóð loysn verður funnin, so leiðis at nøktandi internetsamband verður tøkt hjá øllum borgarum í landinum. Sirið Stenberg Tjóðveldi  ...

Les meira

Er Sildberin góðkendur sum ferðafólkaskip?

, February 5, 2015

Er Sildberin góðkendur sum ferðafólkaskip?

Páll á Reynatúgvu vil millum annað hava at vita um Sildberin er endaliga góðkendur sum ferðafólkaskip, tí hevur hann sett Johan Dahl ein § 52a fyrispurning um viðurskiftini hjá Sildberanum Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a Fyrispurningur um nýggja Sildberan, settur Johan Dahl, landsstýrismanni (at svara skrivliga eftir TS § 52a) 1) Hevur Sildberin fingið endaliga góðkenning sum ferðafólkaskip frá føroyska skipaeftirlitinum? 2) Hevur nakað beinleiðis samskifti verið millum landsstýrismannin og Sjóvinnu-stýrið um møguligu góðkenningina av Sildberanum sum ferðafólkaskip? 3) Er skrokkurin broyttur, síðani skipið kom til Føroya, og hví? 4) Hvør tók stig til at broyta skipið? 5) Hvussu tjúkt er stálið í botni, og borðum á Sildberanum? Viðmerkingar Undirritaði setti fyri nøkrum mánaðum líknandi fyrispurning, og fekk tá at vita at Sildberin var fyribils góðkendur sum ferðafólkaskip. Fyri at fáa vissu fyri trygdini hjá teimum, sum ferðast á Skúvoyarleiðini, verður spurt uppaftur. Á Løgtingi, 4. februar 2015 Páll á...

Les meira

Viðurskifti á Vinnuháskúlanum

, February 3, 2015

Viðurskifti á Vinnuháskúlanum

Er ósamsvar millum STWC krøv, fakkrøv og skrásettar karakterir í próvnum á Vinnuháskúlanum? Tað vil Páll á Reynatúgvu hava at vita, tí setir hann Bjørn Kalsø, landsstýrismanni ein § 52a fyrispurning um hetta, at svara skrivliga. Eru lestrarkrøvini á útbúgvingunum til ávíkavist maskinmeistara og skipsførara á Vinnuháskúlanum hægri enn minstukrøvini sambært STWC, og um so er, hví? Eru krøvini til nevndu útbúgvingar hægri enn í norðurlendsku grannalondum okkara, og um so er, hví? Er tað so, at skipsføraranæmingar, sum skulu standa royndir í støddfrøði, alisfrøði og evnafrøði á A og B støði, einans fáa skrásett C-støði í prógvið? Er tað so, at skipsføraranæmingar og maskinmeistaranæmingar skulu til somu royndir í støddfrøði, alisfrøði og evnafrøði, men fáa ymiskt støði skrásett í prógvið? Hvør er orsøkin, um so er? Eru nóg nógvir undirvísingartímar á Vinnuháskúlanum til nevndu útbúgvingar? Viðmerkingar Næmingar á Vinnuháskúlanum hava vent sær til undirrritaða við grundanum og hugsanum um, hví samsvar ikki er millum STWC-krøv, faklig krøv og skrásettar karakterir í útbúgvingunum. Gott hevði verið, um landsstýrismaðurin kundi greitt hesi ivamál og svara spurningunum. Á Løgtingi 3. februar 2015 Páll á...

Les meira

Sparingarnar á Landssjúkrahúsinum

, January 29, 2015

Sparingarnar á Landssjúkrahúsinum

Sirið Stenberg vil hava at vita, hvussu landsstýrismaðurin í heilsumálum ætlar at loysa trupulleikan við at Landssjúkrahúsið manglar 4 milliónir í grundrakstrinum. Fyrispurningur um sparingar á Landssjúkrahúsinum, settur Karsten Hansen, landsstýrismanni (Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a, at svara skrivliga). Hvørja ávirkan ferð manglandi játtanin upp á 4 milliónir í grundrakstrinum at hava fyri tænastustøðið á Landssjúkrahúsinum, og harvið á hvørji viðgerðar og røktartilboð til ber at veita? Hvørjar avleiðingar hevur manglandi játtanin fyri starvsfólkini? Innan hvørjar starvsbólkar eru tey uml. 25 ársverkini, sum í dag eru burtur á Landssjúkra¬húsinum? Hvussu merkist tað á Landssjúkarhúsinum, at tað í dag eru uml. 25 ársverk færri har enn fyri fáum árum síðan? Hvussu ætlar landsstýrismaðurin í heilsumálum at loysa trupulleikan við, at Landssjúkrahúsið manglar uml. 4 milliónir í grundrakstrinum? Hvussu fer manglandi játtanin at merkjast á ymisku deildunum.T.d verður hetta spjætt yvir allar deildir, ella eru tað ávísar deildir ella starvsøki, sum koma at bera sparingina, og aðrar ikki? Hvussu ætlar landsstýrismaðurin at tryggja eina tilgongd av fakfólki til landssjúkrahúsið, um játtanin er ov lág? Viðmerkingar Tá ið fíggjarlógin fyri 2015 var til viðgerðar kom fram, at Landssjúkrahúsinum tørvaði meira pening enn tað var í uppskoti. Hóast nakað av peningi kom afturat við 3. viðgerð, so var endaliga støðan tann, at samlaða játtanin var uml. 4 milliónir lægri enn aktuelli tørvurin. Í munnligum fyrispurningi til landsstýrismannin í heilsumálum 21. januar frá undirritaðu var enn einaferð staðfest, at játtanin til Landssjúkrahúsið var áleið 4 milliónir ov lág til grundraksturin. So hóast hækking í krónum, so var játtanin ikki nøktandi. Tá upplýsti landsstýrismaðurin, at nakað av sparingini kundi røkkast við natúrligari fráfaring av starvfólki. Seinastu árini hevur landssjúkrahúsið ikki fingið játtan fyri prís og lønarvøkstur, og hevur hetta eisini verið viðvirkandi til eina minking í talinum á ársverkum á uml. 25. Tøl sambært sjúkrahússtjóranum, Sigurð Ó Vang, í tíðindasending 22. januar. Spurningurin til landsstýrismannin er tí, hvussu henda vantandi játtan ávirkar tænastuna til sjúklingin, hvussu starvsfólkini merkja tað, og hvussu henda óheppna gongd kann ávirka stóra tørvin á støðugari tilgongd av fakfólki til landssjúkrahúsið. Frammanundan vita vit, at serlæknatørvurin er stórur, og at avbjóðingar eru við, at fleiri og fleiri sjúkrarøktarfrøðingar leita sær størv uttanlands. Somuleiðis hava aðrir týdningarmiklir starvsbólkar eisini færri fólk í starvi. Viðmerkjast kann, at sambært upplýsingum í fíggjarlógini fyri komandi árini, so er ætlanin at fremja munandi størri sparingar komandi árini ínnan heilsuverkið. Samstundis vita vit, at tørvrin á viðgerð hækkar støðugt, at nýggj viðgerðartilboð leggjast til, og at fólk verða eldri og eldri. Eitt dygdargott heilsuverk er ein av allar týdningarrmiklastu grundsúlunum í einum samfelag – um ikki tað týdningarmiklasta. Tí skapar tað stóran ótryggleika, ta ið vit longu nú frá ársbyrjan eru vitandi um, at játtanin er ov lág, samstundis sum útlit eru fyri stórum skerjingum komandi árini. Støðan á Landssjúkrahúsinum tykiskt tí vera komin at mørkum. Vónandi kann landsstýrismaðurin greina í svarinum, hvussu hann vil loysa hesa avbjóðing, sum hevur týdning fyri hvørt mansbarn í landinum. Á Løgtingi, 29. januar 2015 Sirið...

Les meira

Gunvør spyr um miðnámsskúlaøkið

,

Gunvør spyr um miðnámsskúlaøkið

Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a Fyrispurningur um miðnámsskúlaøkið (1), settur Bjørn Kalsø, landsstýrismanni í mentamálum (at svara skrivliga eftir TS § 52a) 1. Ætlar landsstýrismaðurin at orða eina lóg um skúladeplar, sum skal taka hædd fyri framtíðar bygnaði og staðseting av miðnámsskúladeplum kring landið? 2. Hvørji atlit ætlar landsstýrismaðurin at taka, tá avgerð verður tikin um at skipa deplar, og ætlar landsstýrismaðurin at fylgja tilmælinum frá 2007 um tríggjar deplar? 3. Hvønn leiðslubygnað ætlar landsstýrismaðurin, at nýggi Marknagilsdepilin skal hava? 4. Nær ætlar landsstýrismaðurin at søkja eftir depilsstjóra til Marknagilsdepilin? 5. Ætlar landsstýrismaðurin at skipa miðnámsskúlarnar á Kambsdali og í Klaksvík í ein ella fleiri deplar, og verða hesir skipaðir sum sjálvsognarstovnar ella almennir stovnar? 6. Hvat ætlar landsstýrismaðurin við HF-skeiðnum í Klaksvík, sum í dag er partur av Eysturoyar Studentaskúla og HF-skeiði? Viðmerkingar: Stórar ný- og umbyggingar eru í gongd á miðnámsskúlunum kring landið. Miðnáms¬skúlaskipanin er kollvelt, men enn er eingin verulig bygnaðarbroyting farin fram, so hetta kann gagnnýtast til fulnar. Tí er umráðandi at Løgtingið fær kunning frá lands¬stýrismanninum um, hvørjar ætlanirnar eru. Sp. 1-2 Miðnámsskúlaskipanin er nógv broytt farnu árini. Lóggávan er nýggj, nýbyggingar eru framdar í Suðuroy og í Vestmanna, og ný- og umbyggingar fara fram í løtuni bæði í Tórshavn, á Kambsdali og í Klaksvík. Enn er bygnaðurin tó hin sami. Partur av ætlanini við nýggju lóggávuni og nýbygginginum er ein reformur av stovnabygnað¬inum innan miðnámsskúlaøkið. Hetta er ein fortreyt fyri at fáa skipanina at virka til fulnar og eftir ætlan. Tað er neyðugt, at Løgtingið og almenningurin fær kunning um ætlanir landsstýrismansins á hesum øki. Í álitinum um gymnasialar útbúgvingar frá 2007, sum er grundarlagið undir teimum broytingum, sum higartil eru framdar, verður mælt til tríggjar deplar. Ein fyri mið¬staðarøkið, ein fyri norður/eysturøkið og ein fyri Suðuroynna. Umráðandi er, at hesin spurningur eisini verður avgreiddur, so leiðslur og starvsfólk vita, hvussu framtíðin sær út og fáa lagt langtíðar ætlanir. Sp. 3-4 Seinasta summar fekk landsstýrismaðurin eitt rúgvusmikið álit um bygnaðin á Marknagilsdeplinum. Í álitinum eru tvey tilmæli viðvíkjandi leiðslubygnaði. Annað mælir til at seta eitt stýri ímillum landsstýrismannin og depilsstjóran, og hitt mælir til at seta eina ráðgevandi nevnd til depilsstjóran, sum vísir beinleiðis til landsstýris¬mannin. Áhugavert er at fáa at vita, hvat av hesum tilmælum landsstýrismaðurin ætlar at velja, og nær søkt verður eftir depilsstjóra. Sp. 5-6 Miðnámsskúlaverkið er ein samlað samanhangandi eind, og umráðandi er at bygnað¬urin í ymisku økjunum verður eftir sama leisti. Tí er umframt bygnaðin á Marknagils¬deplinum eisini umráðandi at fáa kunnleika um ætlanir landsstýrismansins fyri restina av landinum. Í norður-eysturøkinum eru í dag tríggir miðnámsskúlar við ymsum stað¬setingum, ymsum leiðslum og ymsum stovnsformum. Um- og nýbyggingar eru og fara fram á Tekniska skúla í Klaksvík og á Studenta¬skúlanum og Handilsskúlanum á Kambsdali. Hesar eru neyðugar fyri at fáa nýggju miðnámsskúlaskipanina at rigga eftir ætlan. Skal hetta gagnnýtast til fulnar, er tó neyðugt at skipa bygnaðin á hesum stovnum av nýggjum. Umráðandi er tí at fáa upplýst, hvat landsstýrismaðurin ætlar. Um ætlanin er at gera ein ella tveir deplar, og um hesir allir skulu gerast sjálvsognarstovnar ella almennir stovnar, ella um man framhaldandi fer at gera mun á stovnsformunum innan miðnámsskúlaøkið. Umráðandi er at fáa greiðu á, hvat landsstýrismaðurin ætlar við Klaksvíkar HF-skeiði, sum í dag er partur av Eysturoyar Studentaskúla og HF-skeiði. Somuleiðis er umráð¬andi at fáa...

Les meira

Føroysk-undirvísing til útlendingar

, January 17, 2015

Føroysk-undirvísing til útlendingar

Gunvør Balle hevur sett Bjørn Kalsø skrivligan fyrispurning um føroysk-undirvísing til útlendingar, ið koma til Føroyar Skrivligur fyrispurningur settur Bjørn Kalsø, landsstýrismanni í skúlamálum um føroysk-undirvísing til útlendingar: Hvørji tilboð um føroysk-undirvísing eru í løtuni í boði til útlendingar, ið koma til Føroya at búgva? Hvussu ætlar landsstýrismaðurin at tryggja útlendingum nøktandi undirvísing í føroyskum máli, mentan, samfelagsviðurskiftum umframt kunning um teirra rættindi og skyldur? Hvørji tilboð um føroysk-undirvísing fáa børn hjá útlendingum í føroysku fólkaskúlunum í dag? Hvussu ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at hetta tilboð verður enn betri? Hvussu er hetta øki skipað millum land og kommunur og tann einstaka, tvs.hvør hevur ábyrgd av hvørjum, hvør rindar og umsitur hvat? Eru 20 ókeypis undirvísingartímar í føroyskum í boði óansæð hvar í Føroyum útlendingarnir búgva, ella eru tað bara ávísir kvøldskúlar, ið bjóða hetta fram í løtuni? Viðmerkingar: Seinnu árini hevur eitt vaksandi tal av útlendingum sett búgv í Føroyum. Fyri mong er talan um eitt tíðarskeið í arbeiðs- ella ítróttarørindum, men alt fleiri eru gift til Føroya og gerast harvið fastbúgvandi borgarar í landinum. Í 2004 viðgjørdi Útlendingastovan 20 umsóknir frá makum, ið ynsktu familjusameining og í 2014 var hetta tal 75. Av hesum er lutfallið, at uml. 70% av umsøkjarum eru kvinnur og 30% menn. Talan er sostatt um nærum fýrafalding av umsóknum uppá 10 ár. Leggjast kann aftrat, at tað er ikki óvanligt, at kvinnurnar hava eitt ella tvey børn við sær, so veruliga talið av teimum, ið fáa familjusameining er nakað hægri. 1.januar 2014 vóru 1.234 fólk í Føroyum, sum eru fødd uttan fyri norðurlond og smbrt. Manntali vóru í 2011 2.464 fólk, sum ikki hava føroyskt sum móðurmál. Útlendingar eru í dag ein nátúrligur partur av okkara samfelag og eitt ríkt tilfeingi, ið rúmkar okkara vitan og kunnleika á so mangan hátt. Vit eru fáment og okkum tørvar menniskjaligt tilfeingi. Eingin ivi er tó um, at vit geva ikki hesum nýggju borgarum nóg góðar møguleikar at trívast og virka í landinum. Størsti trupulleikin er vantandi føroyskt-undirvísing, og mong búgva í landinum í fleiri ár uttan at læra málið. At læra málið væl er lykilin til væleydnaða integrasjón. Lykilin til at kunnu brúka sínar førleikar og lykilin til fult at kunna virka og taka lut í fólkaræðinum. Umframt dygga mál-undirvísing er eisini tørvur á frálæru um mentan, samfelag, arbeiðsmarknað og teirra rættindur og skyldur. Integrasjónsálitið frá 2011 mælti til 6 átøk, ið eru neyðug fyri at integrasjón skal rigga: Smíða integrasjónslóg Seta ein samskipara at arbeiða við integrasjón Kravt byrjanarskeið Eyka undirvísing í fólkaskúlanum Átøk til børn undir skúlaaldur og Tulkatænasta Løgtingið hevur tikið undir við hesum áliti, og harvið eisini at seta í verk tey tiltøk, ið eru neyðug fyri at hjálpa tilfluttum fólki at fáa eina so góða byrjan og eina so góða tilveru í Føroyum sum gjørligt. Men sera fá av hesum átøkum eru sett í verk, og skjøtul eigur at vera settur á hesi átøk sum skjótast. Integrasjónsálitið staðfestir, at í samband við útlendingaøkið hevur Mentamálaráðið ábyrgd av undirvísingartilboðum í føroyskum máli og mentan, Sum er, fáa útlendingar 20 undirvísingartímar í føroyskum í boði ókeypis og kunnu so fáa eitt 20tíma skeið aftrat, sum tey sjálvi rinda undir Kvøldskúlanum. Sum royndarætlan bjóða Mentamálaráðið, ALS og Tórshavnar Kommuna í løtuni eitt 20 vikurs skeið í heyst og eitt nýtt byrjar aftur nú...

Les meira